Biyografi

İlk Sosyolog İbni Haldun

Günümüzdeki modern sosyoloji anlamında dünyadaki ilk eseri vermiş olan ve bazılarınca ilk sosyolog olarak kabul edilen İbni Haldun 14. yüzyılda yaşamış olan büyük bir toplum bilimci ve tarihçidir. 1332 yılında dünyaya gelen ibnu Haldun Tunus doğumludur. Fıkıhtan mantığa kelamdan matematiğe kadar birçok dini ve pozitif bilimlerin eğitimini alan İbni Haldun daha sonra Cezayir Fas ve İspanya’ya kadar ulaşan bir seyahate çıkmıştır. Bu seyahat sırasında da birçok insan topluluğunu ve kavmini yerinde inceleme fırsatına erişmiştir. Bu incelemeleri daha sonra oluşacak olan Mukaddime adlı muhteşem eserinin altyapısı için oldukça önemlidir. Günümüzde tarih felsefesi dediğimiz bilimin bir nevi kurucusu da sayılmaktadır.

İbni Haldun ve Mukaddime

Bir sosyal bilimci olarak birçok ülkeyi ve milleti gezmiş olan İbni Haldun 42 yaşında 1374 yılında Afrika’nın küçük bir kasabasına çekilerek burada ilmi çalışmalarını kitaba aktarmak ister. Oldukça İnce metotlarla hazırlanmış olan Mukaddime böylece meydana gelir. Mukaddime İbni Haldun’un dünya tarihinin giriş kısmı ile başlayıp çeşitli kavimleri antropolojik olarak da incelediği bir eserdir.


Eserin önsözünde tarihin tanımını yapan ve önemine çeşitli vurgular düşen İbni Haldun eseri Ümran ilmi dediği bugünkü sosyolojiye yakın olan bir bilim dalının ilkelerini ortaya koymaktadır. İbni Haldun’un hayatı mukaddime çevresinde örgülenmektedir. Mukaddime de İbni Haldun iki farklı tarih anlayışını ortaya koymaktadır. Bunlardan birincisi tarih sahnesinde ortaya konmuş olan bütün vesikaların ve kaynakların eleştirilmesidir. Böylece daha doğru bilgiye ulaşmak mümkün olmaktadır. 2. tarih anlayışı ise bütün tarihi olaylarda bir sebep sonuç ilişkisini tespit etmeye çalışmaktır. İbni Haldun’un ortaya koyduğu bu iki yöntem bugünkü modern tarih felsefesinin de düsturlarını oluşturmaktadır.

İbni Haldun’un Eserleri Nelerdir?

Tarih, felsefe ve sosyoloji arasında daha anlamlı bir şekilde açıklanabilecek olan İbni Haldun’un biyografisi vermiş olduğu eserlerle günümüze kadar uzanan bir ilim adamının serüvenini anlatmaktadır. Tasavvufun Mahiyeti adlı eseri tasavvufa Işık tutarken kitabı Lider ve Kitab–ul İber ve Divan–ul Mübtede–i ve’l Haber adlı tarihi vesikası da 1382 yılında tamamlanmıştır.

Che Guevara biyografisi için tıklayınız.

Güncelleme: 01/09/17

Benzer Konular

Bir Cevap Yazın